Autizm çox zaman cəmiyyət tərəfindən yanlış anlaşılır və “müalicə olunmalı vəziyyət” kimi qəbul edilir. Halbuki mütəxəssislər bu anlayışın dəyişməsinin vacibliyini vurğulayır. Autizm, əslində, dünyanı fərqli şəkildə qavrama formasıdır — fərqli rəngdə, fərqli tezlikdə.

Bu fərqliliyi anlamaq üçün isə sözlərdən daha çox səbir və empatiya tələb olunur. Çünki autizmli uşaqların dünyası bizim alışdığımız çərçivələrdən kənardadır.


Səssizliyin içindəki musiqi kimi

Mütəxəssislərin fikrincə, autizmli uşaqlar bəzən kütlənin səs-küyünü bir fırtına kimi hiss edir, amma ən kiçik detallarda belə böyük harmoniyanı görə bilirlər. Məsələn, bir kəpənəyin qanad çırpışı onların dünyasında xüsusi bir anlam daşıya bilər.

Onlar hər zaman göz təması qurmaya bilər, lakin bu, hiss etmədikləri anlamına gəlmir. Əksinə, onların daxili dünyası çox vaxt daha dərin və zəngin olur. Susqunluqları isə boşluq deyil — kəşf olunmağı gözləyən saf duyğuların ifadəsidir.

Fərqli olmağın gözəlliyi

Cəmiyyət çox vaxt insanları müəyyən qəliblərə salmağa çalışır. Lakin autizmli uşaqlar bu qəliblərdən kənarda, özünəməxsus bir dünyada yaşayırlar. Onların sevgisi şərtsiz, reaksiyaları isə səmimidir. Onlar maska taxmağı, saxta davranmağı bacarmırlar.

Mütəxəssislər bildirir ki, bu uşaqların dünyası rəngarəngdir — sadəcə həmin rəngləri görə bilmək üçün baxış bucağını dəyişmək lazımdır. Bu yanaşma ilə bağlı "Nitq və Zəka İnkişaf Mərkəzi" nin rəhbəri Firuzə Əliyeva da qeyd edir ki, autizmə “problem” kimi yanaşmaq əvəzinə, onu anlamağa çalışmaq daha doğru yanaşmadır.




Valideynlər üçün yanaşma necə olmalıdır?

Bu proses valideynlərdən səbir və güc tələb edir. Mütəxəssislərin fikrincə, valideynlər bu yolda yalnız öyrədən deyil, eyni zamanda “tərcüməçi” rolunu oynayırlar. Onlar bir tərəfdən dünyanı uşağa izah edir, digər tərəfdən isə uşağın daxili dünyasını anlamağa çalışırlar.

Vacib məqam isə odur ki, uşağın bacarmadığı şeylər onun kimliyini müəyyən etmir. Əksinə, onun gücü, saflığı və fərqliliyi ön plana çıxarılmalıdır.

“Autizm bir çatışmazlıq deyil, fərqli bir bacarıq formasıdır.”

Autizmli uşaqlara “düzəldilməli problem” kimi deyil, “anlaşılmalı fərd” kimi yanaşmaq lazımdır. Çünki sevgi və anlayış bu prosesdə ən güclü vasitədir.

Unutmaq olmaz ki, autizmli uşaqlar müalicə olunmalı deyil, dəstəklənməli və başa düşülməlidir. Onların fərqliliyi cəmiyyətə yeni baxış bucağı və rəng qatır.