İnsan həyatının böyük hissəsi seçimlər və qərarlarla formalaşır. Sadə bir gündə belə nə geyinəcəyimizdən tutmuş, hansı işi seçəcəyimizə qədər onlarla qərar veririk. Amma maraqlı olan budur ki, bəzi insanlar bu qərarları rahatlıqla verə bildiyi halda, bəziləri ən sadə seçimlər qarşısında belə tərəddüd yaşayır. Bu tərəddüdün arxasında isə çox vaxt görünməyən, amma güclü təsir edən psixoloji səbəblər dayanır.

İnsanların qərar verməkdə çətinlik çəkməsinin ən əsas səbəblərindən biri səhv etmək qorxusudur. Bir çox insan düzgün qərar verməkdən çox, səhv qərar verməməyə fokuslanır. Bu isə onları hər addımda daha çox düşünməyə, hər ehtimalı analiz etməyə və nəticədə qərarsız qalmağa gətirib çıxarır. Halbuki heç bir qərarın 100% doğru olacağına zəmanət yoxdur. Bu reallığı qəbul etməyən insanlar isə daim “bəlkə də daha yaxşı variant var” düşüncəsi ilə hərəkət edir.

Digər mühüm səbəb isə seçimlərin çoxluğudur. Müasir dünyada seçim imkanları artdıqca qərar vermək daha da çətinləşir. İnsan beyni çox sayda alternativ arasında ən yaxşısını seçməkdə çətinlik çəkir və nəticədə ya qərarı gecikdirir, ya da ümumiyyətlə qərar verməkdən qaçır. Bu vəziyyət “analiz iflici” adlanan hal yaradır – yəni çox düşünmək qərar verməyə mane olur.

Özünə inamsızlıq da bu prosesdə böyük rol oynayır. Öz qərarlarına güvənməyən insan daim başqalarının fikrinə ehtiyac duyur və bu da qərar prosesini uzadır. Nəticədə insan öz istəklərindən çox, başqalarının gözləntilərinə uyğun seçim etməyə çalışır. Bu isə həm qərarı çətinləşdirir, həm də sonradan peşmanlıq hissi yaradır.

Mükəmməllik axtarışı da qərar verməyi çətinləşdirən amillərdəndir. Bəzi insanlar yalnız “ən yaxşı” seçimi tapmaq istəyir və bu səbəbdən uzun müddət qərar vermirlər. Halbuki real həyatda mükəmməl seçim demək olar ki, yoxdur. Bu yanaşma insanı hərəkətsiz saxlayır və fürsətlərin qaçmasına səbəb olur.

Digər tərəfdən, keçmiş təcrübələr də insanın qərarverməsinə təsir edir. Əgər bir insan əvvəl səhv qərar verib və bundan mənfi nəticə görübsa, gələcəkdə daha ehtiyatlı və tərəddüdlü olur. Bu isə onu daha çox düşünməyə və daha az hərəkət etməyə yönəldir.

Əslində qərar vermək bir bacarıqdır və bu bacarıq inkişaf etdirilə bilər. Ən vacib addım isə qərarın mükəmməl olmasını gözləmək əvəzinə, kifayət qədər yaxşı olmasını qəbul etməkdir. Çünki hərəkət etmək, səhv etmək və öyrənmək qərarsız qalmaqdan daha dəyərlidir. Qərar verməyən insan yerində sayır, qərar verən isə inkişaf edir.