Bəzən valideynlər uşağa “yox” deməkdən çəkinirlər. Qorxurlar ki, uşaq incinsin, narazı olsun və ya sevilmədiyini düşünsün. Amma əslində “yox” demək uşağa sevgi göstərməyin, sərhəd qoymağın və disiplinin bir hissəsidir. Uşaq sərhədləri öyrəndikcə həm təhlükəsizliyini anlayır, həm də davranışlarını tənzimləməyi öyrənir.

“Yox” demək üçün uzun izahlar lazım deyil. Sadəcə qısa və konkret olun. Məsələn, “Yox, bu oyuncağı indi götürə bilməzsən, oyun vaxtı bitib” və ya “Yox, bu əşyanı qırmaq olmaz” demək kifayətdir. Belə sadə ifadələr uşağın sərhədi başa düşməsini asanlaşdırır və qarışıqlıq yaratmır.

Uşaqlar nə üçün “yox” dediyinizi başa düşəndə daha rahat qəbul edirlər. Ona görə də səbəb göstərin: “Yox, indi televizoru izləyə bilməzsən, çünki yeməyini yeməlisən” və ya “Yox, küçəyə tək çıxmaq olmaz, çünki təhlükəlidir”. Bu cür izahlar uşağın məntiqi düşünməsini gücləndirir və qaydaları anlamasına kömək edir.

Əlbəttə, uşaqlar “yox” sözünü eşidəndə əsəbləşə və ya kədərlənə bilərlər. Bu normaldır. Onun hisslərini qəbul edin və sakit bir tonla izah edin: “Başa düşürəm, indi narazısan. Amma bu qərar sənin təhlükən üçün lazımdır.” Bu, uşağa həm sərhəd qoyduğunuzu, həm də hisslərini başa düşdüyünüzü göstərir.

Təkcə “yox” demək kifayət deyil. Uşağa alternativ təklif edin ki, o da seçim edə bilsin. Məsələn: “Yox, indi şirniyyatı yeyə bilməzsən, amma yeməkdən sonra yeyə bilərsən” və ya “Yox, bu oyuncağı qırmaq olmaz, amma başqa oyuncaqlarla oynaya bilərsən.” Beləliklə uşaq sərhədi anlayır və eyni zamanda nəyi edə biləcəyini öyrənir.

Unutmayın, uşaqlar davranışı sizdən öyrənir. Əgər siz gündəlik həyatda sərhəd qoymağı, qaydalara riayət etməyi və hörmətlə “yox” deməyi göstərsəniz, uşaq da bunu təqlid edəcək. “Yox” qorxulu və ya mənfi bir şey deyil, uşağın təhlükəsini qoruyan, davranışlarını öyrədən və ona qaydaları öyrədən bir vasitədir. Sadə, aydın, səbəbli və alternativli “yox” demə üsullarını gündəlik həyatınıza tətbiq edin, uşağınız həm təhlükəsizlik, həm də məsuliyyət hissi ilə böyüsün.