Hər həftə sonunu düşünün. Milyonlarla kişi — işdən yorğun, evdə yüzlərlə məsuliyyəti olan, bəlkə az yatmış — ekran qarşısına keçir. 90 dəqiqə boyunca bağırır, əsəbiləşir, sevinir, bəzən ağlayır. Qadınların böyük əksəriyyəti eyni sualı verir: "Bu nədir belə?" Cavab "sadəcə oyundur" deyil. Çox daha dərindədir.
Kişilərə uşaqlıqdan öyrədilir: güclü ol, ağlama, hisslərini göstərmə. Cəmiyyət kişi emosiyasına dar bir çərçivə çəkir. Amma futbol stadionunda — və ya evin qonaq otağında — bu çərçivə yox olur. Qol düşəndə ağlamaq normaldır. Həyəcandan bağırmaq normaldır. Bir-birini qucaqlamaq normaldır. Futbol, kişilərə emosional ifadə üçün "icazə verilmiş" nadir məkanlardandır. Bu məkan olmasaydı, o emosiyalar hara gedəcəkdi?
"Sən hansı komandanın azarkeşisən?" — bu sual Azərbaycanda da, İngiltərədə də, Braziliyada da eyni dərinlikdə soruşulur. Çünki komanda seçimi — kimlik seçimidir. Qarabağ azarkeşi olmaq, Barcelona sevmək, Real Madrid-ə nifrət etmək — bunlar sadə zövq deyil, bunlar "mən kiməm" sualının bir parçasıdır. İnsan öz komandası qazananda özü qazanmış kimi hiss edir. Uduzanda — özü uduzmuş kimi. Bu məntiqlə izah edilmir. Çünki bu, məntiqdən daha dərin bir yerdən — mənlik hissindən — gəlir.
Bir çox kişi üçün futbol, atası ilə keçirdiyi vaxtların simvoludur. İlk dəfə stadiona getmək, birlikdə televizora baxmaq, qol düşəndə atanın sevincini görmək — bu anlar yaddaşa həkk olunur. Böyüyəndə futbol sevgisi davam edir, amma içindən atanın səsi də gəlir. Bəzən o ata artıq yoxdur. Amma oyun hələ də davam edir. Və hər oyunda — o anlar geri qayıdır. Futbol, sözlə danışılmayan bir emosional varislikdir.
Müasir həyat isə hədsiz məlumat, hədsiz qərar, hədsiz məsuliyyət deməkdir. Beyin daim işləyir, heç vaxt tam istirahət etmir. Futbol isə nadir bir şey edir: bütün diqqəti bir nöqtəyə — topa — yönəldir. İş düşüncələri yox olur. Kredit, münasibət problemi, sabahkı görüş — hamısı unudulur. Bu, meditasiya ilə eyni mexanizmdir. Sadəcə daha çox bağırmaqla müşayiət olunur.
"Bu sadəcə 22 nəfər topa qaçır" — bəli, texniki cəhətdən doğrudur. Amma bu cümlə futbolu izah etmək üçün "evlilik sadəcə iki insanın bir yerdə yaşamasıdır" demək qədər kasıb bir tərifdir. Futbol — emosiya, kimlik, nostalji, dostluq, azadlıq və mənsubiyyətin bir arada yaşandığı nadir bir təcrübədir. Onu sevməmək tamamilə normaldır. Amma onu anlamağa çalışmaq — yanınızdakı insanı daha dərindən anlamaq deməkdir.
Növbəti dəfə sevdiyiniz biri futbola baxarkən həyəcanla bağıranda — sadəcə oyuna baxmır. Uşaqlığına qayıdır. Atasını xatırlayır. Bir anlığa həyatın ağırlığını unudur. Bu — sadəcə futbol deyil. Bu — insanın özünə aparan qısa, səs-küylü bir yoldur.