"Hər şey yaxşı olacaq."
"Mənfi düşünmə, pozitiv ol."
"Daha pis ola bilərdi, şükür et."
Bu cümlələri eşidəndə rahatlandınızmı? Əksər hallarda — yox. Bəlkə hətta bir az daha pis hiss etdiniz. Amma niyə? Axı bunlar "yaxşı" sözlərdir, deyilmi?
Çünki bunlar — toksik pozitivlikdir. Və o, göründüyündən çox daha zərərlidir.
Gündəlik həyatda necə görünür?
Dostunuz işini itirib, ağlayır. Siz deyirsiniz: "Narahat olma, daha yaxşısı gələcək."
Biri sizə dərin bir kədərini danışır. Siz deyirsiniz: "Amma ən azı sağlıqlısın, şükür et."
Özünüz çox yorğun və basqı altındasınız. İçinizdəki səs deyir: "Başqaları daha çətinini yaşayır, utanmalısan bu qədər şikayətə görə."
Tanıdınızmı? Bunlar hamısı toksik pozitivlikdir. Biri xaricdən gəlir, biri isə öz içinizdən.
Niyə bu qədər zərərlidir?
Birinci səbəb — emosiyaları bastırmaq onları yox etmir.
Psixologiya tədqiqatları göstərir ki, hissləri inkar etmək onları gücləndirir. Bir emosiyaya "bu hiss etməməliyəm" dediyinizdə, beyin ona daha çox diqqət yetirir. Üzərinə örtdüyünüz hər şey — bir müddət sonra daha böyük çıxır.
İkinci səbəb — insanlar anlaşılmaq istəyir, həll yolu deyil.
Biri sizə dərdini danışanda, əksər hallarda cavab axtarmır. Sadəcə kimsinin "bəli, bu çətindir, sənin yerində mən də belə hiss edərdim" deməsini istəyir. "Hər şey yaxşı olacaq" isə tərcümə ediləndə deyir: "Sənin hisslərin yersizddir, onları dayandır."
Üçüncü səbəb — özünüzə qarşı da toksik pozitiv ola bilərsiniz.
"Mən güclüyəm, ağlamamalıyam." "Bu qədər kiçik şeyə kədərlənmək olmaz." "Başqaları çox daha çətinini yaşayır."
Bu cümlələr sizə güc vermir. Aksine, öz ağrınızı görməməyinizə, onunla işləməməyinizə, sağalmağınıza mane olur.
Bəs düzgün yanaşma nədir?
Psixologiyada buna "emosional validasiya" deyilir. Yəni — hissləri qəbul etmək, onlara yer vermək.
Dostunuz işini itirib ağlayırsa: "Bu çox çətindir. Belə hiss etmək tamamilə normaldır. Yanındayam."
Özünüz pis hiss edirsinizsə: "İndi kədərliyəm. Bu hiss keçəcək, amma indi burada, mənimlə."
Bu cümlələr problemi həll etmir. Amma insana — özünüzə də daxil olmaqla — "sənin hisslərin real və qəbul ediləndir" mesajı verir. Bu isə sağalmanın əsl başlanğıcıdır.
Pozitivlik pis deyil — amma vaxtı var
Bunu da qeyd etmək lazımdır: ümid, nikbinlik, müsbət baxış — bunlar dəyərlidir. İnsan həyatında mühüm yer tutur.
Amma bunların yeri — ağrı tam hiss edildikdən, qəbul edildikdən sonradır. Yaranın üstünə örtük qoymadan əvvəl onu təmizləmək lazımdır. Toksik pozitivlik isə — yaranı görmədən üstünə boyaq çəkməkdir.
Növbəti dəfə biri sizə dərdini danışanda, ilk instinkt "amma yaxşı tərəfi var ki..." demək olacaq. O anı tutun. Bir nəfəs alın. Və sadəcə deyin:
"Bu çətindir. Sənin hisslərin məntiqlidir. Buradayam."
Bu üç cümlə — onlarca "hər şey yaxşı olacaq"dan daha çox iş görür.